Chia lộc ngày xuân

Tôi đã đón những cái Tết như thế mà theo mẹ, đó là những cái Tết chia sẻ để biết được giá trị của sự cho và nhận.

Nằm ở thung lũng bao quanh núi cao, quê tôi được biết đến là vùng đất khắc nghiệt nổi tiếng trong lịch sử. Đó là vùng đất kinh tế mới mà đại đa số là người đồng bằng lên khai hoang, xây dựng. Người dân quê tôi có một tập tục đẹp là mỗi lần Tết đến, họ làm thật nhiều thức ăn, sắm nhiều bánh trái để sáng mùng một chờ những người Vân Kiều đầu tiên xuống núi cùng ăn tết và biếu mang về.

Chia lộc sáng đầu năm tại vùng cao Lao Bảo, Quảng Trị.

Còn mẹ tôi thì kể rằng, đã có những cái Tết mà cả làng chẳng sắm sửa được gì cho dăm ba ngày vui. Nhà nào có người thân từ dưới đồng bằng lên thì có vài cân gạo, ít đậu lạc, đậu xanh… để ăn tết, số còn lại phải đi vay gạo. Mẹ tôi kể rằng, chiều ba mươi còn chạy đôn chạy đáo vay vài lon gạo nấu bữa cơm tinh (cơm không độn khoai độn sắn) cúng ông bà tổ tiên.

Cuộc sống ngày càng đi lên, người dân kinh tế mới ổn  định dần và có của ăn của để. Ngày tết không còn cảnh vay mượn, thế nên mỗi mùa xuân đến là điều kiện để những người như gia đình tôi làm nhiều thực phẩm “đền ơn”. Ban đầu việc “đền ơn” chỉ diễn ra một vài nhà, lâu dần trở thành một phong trào và có người đã ví nó là một thứ văn hóa. Văn hóa “cho và nhận” trong ngày Tết.

Tôi còn nhớ, cứ đến ngày 25 tháng chạp là mẹ giục hai anh em lội qua sông Sê Pôn hái lá chuối, chặt nứa về chẻ lạt gói bánh chưng. Tối đến cả nhà hì hục gói. Ngoài gói phần của mình còn gói để dành cho những người sẽ đến ăn tết cùng gia đình vào những ngày đầu năm. Bánh chưng, bánh bột lọc, chè đậu đỗ là những thứ không thể thiếu mà người lạ khi đến có lẽ sẽ rất ngạc nhiên: “thực phẩm nhiều thế này chắc sẽ ăn Tết đến giêng hai”.

Sáng đầu năm, nắng vùng cao Lao Bảo hanh hoang, vàng óng chứ không rét mướt như đồng bằng. Các chị, mẹ cùng các em người Vân Kiều từ bản Ka Tang, Ka Tup ở chênh vênh lưng núi xuống phố đi vào từng nhà để ăn tết và nhận quà biếu đem về nhà. Tôi thường được mẹ bảo bê cái mâm chè cúng đầu năm cho những đứa trẻ hiếu kỳ. Thằng út thường dành phần đi phát kẹo cho những đứa ngang lứa. Đám con nít vừa ăn vừa khoe nhau coi túi ai nhiều kẹo. Những nụ  cười, niềm vui cứ hiện lên trên từng khuôn mặt. Câu chúc tết vụng về mà sao chân thật, đáng nhớ. Còn chúng tôi, sau khi chia lộc cho từng người hành khất bất đắc dĩ ấy, lại thấy mình gặp chút hạnh phúc, ấm áp sau nụ cười chào tạm biệt.

Đó là chút hoan lạc mà mỗi con người cần đón nhận trong một ngày đầu năm.

Theo Tuổi Trẻ