Bất lực với trâu bò "vượt biên"

 - Dọc theo tuyến biên giới, không chỉ tỉnh Long An, mà cả Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang… chỗ nào cũng có trâu bò nhập trái phép vào Việt Nam. Trâu bò từ Thái Lan, Campuchia đưa lậu về Việt Nam không qua kiểm dịch. Cơ quan chức năng cũng không kiểm soát nổi... 

5 giờ chiều, chúng tôi có mặt tại xã Thái Bình Trung, huyện Vĩnh Hưng, tỉnh Long An. Nơi đây thường được gọi là “tổng hành dinh” của dân buôn lậu trâu bò qua biên giới giữa Việt Nam và Campuchia. Ông Bê, một trong những tay “anh chị” buôn lậu trâu bò lâu năm ở đây (hiện đã “nghỉ hưu”), dắt chúng tôi dạo quanh một vòng ở khu “tổng hành dinh” này.

Bò chuẩn bị “vượt biên” vào Việt Nam

"Tổng hành dinh " vỗ béo

Nói là “tổng hành dinh” cho oai, chứ thật ra chỉ có một số chuồng trại (chưa tới 10 cái), xây cất tạm bợ bằng cột bạch đàn, lợp lá, cất tạm bên bờ mương, hoặc dưới ruộng sát bên nhà. Mỗi chuồng nhốt khoảng vài chục con, nhưng phần nhiều là bò. Chỉ vào cái chuồng “dã chiến” nhốt bò nhiều nhất (khoảng gần 100 con), ông Bê bảo đây là chuồng của ông X, một trong những người mua bán trâu bò qua biên giới có quy mô lớn nhất ở đây. Lúc ít, mua bán mười, hai mươi con, lúc nhiều có khi gần trăm con.

Bò trên đường tập kết về “trại” Vĩnh Gia, huyện Tri Tôn - An Giang

Cũng theo ông Bê, hầu hết trâu bò được tập kết về đây có gốc gác từ Campuchia hay Thái Lan. Khi có “đơn đặt hàng” lớn trong nước, các tay “lái cả” ở đây sẽ huy động các mối (cả người Việt, người Campuchia) đi gom hàng, rồi chuyển về đây. Nếu “hàng nóng” (giao ngay) thì lấy mấy con được nuôi vỗ béo lâu nay tại đây để giao.

Còn hàng nguội (giao chậm, có thời gian dài) thì gom về đây nuôi vỗ béo. Nuôi vỗ béo cũng có nhiều cách. Tuỳ  nhu cầu của khách hàng mà có cách nuôi khác nhau. Nếu khách hàng cần hàng chắt để xẻ thịt thì lấy trâu bò nuôi lâu ngày (vỗ béo bằng cỏ, tất nhiên là có trộn thuốc “gia truyền” để tăng trọng).

Nếu khách hàng cần hàng hơi (để bán lại) thì giao hàng bằng mấy con trâu bò được “tăng phọt” (tăng ký) tốc hành bằng “thuốc nóng” (một loại thuốc bột có màu nâu, khi trộn với cỏ cho trâu bò ăn trong khoảng 10 ngày nửa tháng là mập ú lên ngay ?). Nhưng loại này, “kẹt lắm” mới sử dụng tới (!?), nên ở đây lúc nào cũng hút hàng, có mối mua bán quanh năm.

Trung bình mỗi ngày ở đây bán được vài chục con. Khi đắt, lên cả trăm con. Hàng ở đây đi về các nơi, như đi TP.HCM, miền Đông, thậm chí đi ra cả miền Trung… Quả thật, theo quan sát của chúng tôi, đã gần giờ tối mà vẫn còn hai chiếc xe tải (biển số TP.HCM, Khánh Hoà) đến “ăn hàng” gần 100 con trâu bò.

"Làng buôn lậu" trâu bò

Theo tìm hiểu của chúng tôi, dọc theo tuyến biên giới của tỉnh Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang… ở đâu cũng có trâu bò nhập trái phép vào Việt Nam.

Bò trâu “di lý” về các “trại tập trung” hoặc các lò giết mổ

Như ở Long An thì có hai điểm chính: Một là “làng buôn lậu” trâu bò ở Long Khốt thuộc xã Thái Bình Trung, huyện Vĩnh Hưng. Điểm này mỗi ngày cung cấp cho thị trường trong nước vài chục đến trăm con.

Còn điểm Voi Đình, thuộc ấp 6, xã Mỹ Quý Đông, huyện Đức Huệ, số người có “nghề buôn lậu trâu bò” năm năm cũng không nhỏ. Mỗi ngày cũng “nạp” cho thị trường trong nước hàng chục, thậm chí trăm tấn thịt trâu.

Ngoài ra, ở đây cũng có một điểm ở Giồng Két, thuộc huyện Chanh Tia (Svayrieng-Campuchia), giáp ranh với Đức Huệ, nhóm này trước đây chuyên buôn thuốc lá, rượu,… nay chuyển sang buôn trâu bò.

Còn tại An Giang thì có “điểm nóng” Vĩnh Gia, huyện Tri Tôn. Kiên Giang có “điểm nóng” Vĩnh Điều, thuộc huyện Kiên Lương. Theo giới buôn lậu, nơi đây được xem là một trong những nơi cung cấp trâu bò lậu lớn nhất ĐBSCL hiện nay (!?)… Trung bình một con bò từ 400 đến 600kg có giá từ 5-7 triệu đồng.

Hiện nay do hút hàng nên giá nhích lên 9-10 triệu đồng/con (chủ yếu là bò Thái). Cộng với chi phí vận chuyển qua “các trạm”, mỗi con “đội” lên chừng 500 ngàn đồng, sau khi “gả xong”, chủ lời mỗi con từ 1-2 triệu đồng, “tùy hên xui” – một “chị buôn lậu” trâu bò ở Đồng Tháp, nói thế. 

Điều đáng quan ngại là số trâu bò này được kiểm dịch rất sơ sài, nếu không nói là có vấn đề. Lãnh đạo ngành nông nghiệp, thú y các tỉnh thì  than thở do tuyến biên giới dài, thiếu người nên công tác kiểm tra, giám sát chưa được chặt chẽ... Như lãnh đạo Chi cục Thú y của một tỉnh phân trần: “Chuyện kiểm dịch thú y tỉnh làm không thể hết được, mà giao bớt cho thú y huyện kết hợp cùng xã thực hiện. Khổ nỗi, ở xã thì chỉ có một cán bộ thú y nên quản lý không nổi”. 

Bỏ ngỏ kiểm dịch 

Ông Đinh Văn Thế, Chi cục trưởng Chi cục Thú y Long An, khẳng định: “Thú y Long An không bỏ ngỏ công tác kiểm dịch gia súc gia cầm nói chung, trâu bò nói riêng, nhất là các huyện biên giới tiếp giáp với nước bạn Campuchia”. 

Bò, trâu “di lý” về các “trại tập trung” hoặc các lò giết mổ

Nhưng thực tế, công tác kiểm tra kiểm dịch trâu bò tại các huyện biên giới rất sơ sài, nếu không nói là hình như “kiểm cho có”? Nhất là tại cái “làng buôn lậu” Long Khốt: cán bộ thú y chỉ cần kiểm tra sơ sài rồi cấp giấy đã kiểm dịch, thế là trâu bò cứ thế mà đi khắp nơi. 

Theo lý giải của ông Thế, trâu bò ở đây, thực tế đã được cán bộ thú y kiểm tra, giám sát và có tiêm phòng. Nhưng cái khó là khó kiểm tra hết được trâu bò “xuất nhập” ở tuyến biên giới. Do cán bộ thú y của mình ít, trong khi trâu bò nhập về thường xuyên nên giám sát không xuể, các chủ trâu bò từ đó qua mặt cán bộ thú y. 

Nếu cán bộ thú y có biết được chủ mua trâu bò từ Campuchia về, nhưng chủ đàn trâu bò này nói là đã mua về từ hai ba tháng nay thì cũng đành chịu, giỏi lắm thì cũng chỉ đè ra… tiêm phòng cho nó là xong, để phòng dịch bệnh... 

Đây là một trong những lý do khó kiểm soát được tình hình dịch bệnh trên đàn trâu bò này. Dân khai báo không thật nên rất khó kiểm tra nguồn gốc của trâu bò để biết nó xuất phát có nằm trong vùng có dịch hay không. 

Cũng theo ông Thế, theo quy định: nếu phát hiện trâu bò nhập lậu từ Campuchia về (có chủ), thì phải giữ cách ly 15 ngày để theo dõi. Nếu không có bệnh dịch gì thì xử lý theo loại “hàng nhập lậu”: bán đấu giá thu tiền về cho ngân sách. Trong 15 ngày “tạm giữ”, chủ đàn trâu bò lậu này chịu chi phí nếu đàn trâu, bò bị bệnh! 

Nếu chủ đàn trâu bò này “bỏ của chạy lấy người” thì tiền công chăm sóc, vệ sinh,… sẽ được thu từ tiền bán đấu giá. Còn có dịch bệnh xảy ra thì ai bắt được, người đó... chịu (!) Có lẽ vì vậy mà lâu nay trên địa bàn Long An khó phát hiện được trâu bò nhập lậu (trừ trường hợp bắt được 49 con bò mới đây).

• Bài, ảnh: Kiến Văn